AB Komisyonu Ukrayna doğal gaz reformuna dair yeni bir yasayı temkinli bir yaklaşımla karşıladı. Yasa esasen, ülkenin Rus doğal gaz ithalatına olan bağımlılığını azaltmak ve güç durumdaki ekonomisine daha fazla yabancı yatırım gelmesini sağlamak adına yapılacak reform serisinin “ilk adımı” niteliğinde.

AB enerjiden sorumlu komisyon üyesi Guenther Oettinger’in Ukrayna’nın Karadeniz’e kıyısı olan Odessa liman kentinde salı günü (27 Temmuz) yaptığı açıklamaya göre, “Yeni kabul edilen doğal gaz yasası olumlu bir başlangıçtır. Bunun, kamu alımları yasa tasarısı ve bağımsız enerji sektörü düzenlemesi de dahil bir takım etkili reformlar tarafından takip edilmesi gerekiyor.”

Ukrayna ekonomisi dış borçlar nedeniyle geçen sene çökünce, enerji sektöründe bir reform uluslar arası borç veren kurumlar ve AB tarafından ısrarla istenmişti.

Rusya’nın Avrupa’ya olan doğal gaz ihracatının yaklaşık % 80’i Ukrayna boru hattı sisteminden geçiyor. Moskova ve Kiev arasındaki fiyatlandırma kavgaları sonucunda 2006 ve 2009 yıllarında doğal gaz tedariğinde yaşanan aksamalar AB’nin bu eski Sovyet ülkesine olan stratejik ilgisinin artmasına neden olmuştu.

Geçen sene AB komisyonu, yönetimdeki partiler arasındaki münakaşa nedeniyle Parlamento’da engele takılan bu yasanın geçişini askıya alarak, Dünya Bankası, Avrupa Yatırım Bankası ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ile birlikte bir mali yardım taahhüdünde bulunmuştu.

Ukrayna enerji bakanı Yuri Boyko, birliğin 2003’te kabul ettiği enerji düzenleyici taslaktan ilham alan yeni tasarıya yapılan “bilgi girişi” nedeniyle AB’ye teşekkür etti. AB 2003’te kabul ettiği bu taslaktan beri, binalarda enerji tasarrufu sağlayan önlemler gibi yeşil enerji girişimlerine daha fazla odaklanan bir başka tasarı paketini kabul etmiş bulunuyor.

Enerji verimliliği yabancı bir kavram

Buna karşın enerji verimliliği Odessa’ya yabancı bir kavram. Herhangi bir otelde kalan müşteriler klima tam kapasite çalışırken genel doğal gaz sistemine bağlı banyodaki ısıtıcının da açık olduğuna şahit olabiliyor. Gaz ucuz ve bu da sergileniyor.

Uluslar arası Enerji Kurumu’ndan alınan istatistiklere göre gayrisafi milli hasıla göz önüne alındığında Ukrayna, AB ülkelerinden dört kat daha fazla enerji tüketiyor. Öte yandan enerji savrukluğu ile bilinen Rusya’da bu oran sadece üç kat.

Enerji verimliliğini teşvik eden Ukrayna merkezli grup Yeni Enerji Birliği başkanı Valery Borovyk’in ifadesine göre, “İnsiyatifler tamamen yanlış. Ukrayna ihtiyacından fazla doğal gaz alımı yapıyor zira siyasetçilerin seçilmesi hep bu alımlara bağlı.”

Rusya yanlısı başkan Viktor Yanukovych’in yılın ilk aylarında imzaladığı anlaşmaya göre, Rusya’dan alınacak daha ucuz doğal gaza karşılık Moskova’nın Karadeniz ayağı olan Sivastopol askeri limanı 20 yıl süreyle kiraya verilecek.

Hem sanayi hem bireysel tüketiciler benzer şekilde sübvanse edilen doğal gazı tedarik ediyor, yalnız hane halkı ve düşük maaşlı kesimi hedef alan devlet yardımı yerine. Çoğunlukla şüpheli tüccarlar doğal gazı düşük yerel fiyattan alıp dışarıya daha karlı fiyattan satıyor.

Bu arada yeni geçen doğal gaz yasası akıllı enerji kullanımına yalnızca kısmen değiniyor. Karadeniz’deki offshore petrol ve gaz işletmesi, sıvılaştırılmış doğal gaz terminali ve iki adet daha nükleer santral, iş enerji bağımlılığını azaltmaya gelince hükümetin belirttiği öncelikler arasında:

Halen devam eden endişe ise Ukrayna’nın en büyük artı değeri olan Avrupa’ya transit boru hatlarına, Rusya Karadeniz üzerinden geçen Güney Akım boru hattını hayata geçirdiği takdirde ihtiyaç kalmayacağı. Moskova’nın halihazırda Baltık Denizi’nde yapım aşamasında olan boru hatları var.

Boyko’nun ifadesine göre, “Ukrayna’yı bypass edecek alternatifler olduğunun farkındayız. Lakin bizim de kendi güvenliğimizi sağlama almamız gerekiyor.”

Konferansta konuşan uzmanlar Ukrayna’nın sorunlarına pek de ilgi göstermedi. Platts’te enerji analisti olarak çalışan John Roberts’in ifadesi şu şekilde, “Pazar fiyatlarını tercih etmek yerine Rusya’dan sübvanse edilmiş fiyatlarda gaz alıp almamak Ukrayna’ya kalmış.”

Roberts doğal gaz fiyatlarında ani bir artışın kısa vadede toplumu vuracağını kabul ediyor, buna karşın eklemeyi de ihmal etmiyor, uzun vadede bu artış, Ukrayna’nın elini güçlendirerek sübvansiyon alan bir ülke olarak değil ticari bir ortak olarak Rusya ile pazarlık etmesine olanak sağlayacaktır. (euractiv.com.tr)